تبلیغات
nasimerahi - ترک اعتیاد به شرط چاقو

پرونده اعتیاد (۲): مروری کوتاه بر روشهای ترک اعتیاد در ایران

 


 

روزنامه های صبح و مجلات پرطرفدار خانواده این روزها لبریز از آگهی های درمان اعتیاد است که با عباراتی چون درمان تضمینی، موفق ترین و جدیدترین روش، درمان پنهانی و دور از عوارض ترک، درمان اعتیاد بدون عود مجدد، از روشی به نام «سم زدایی به روش فوق سریع» نام می برند که در مدت 4تا5 ساعت و بدون تجربه عوارض معمول ترک برای فرد، اعتیاد را درمان می کند! عدم آگاهی فرد معتاد و خانواده از روش های ترک اعتیاد و میزان اثر بخشی آنها، نتیجه ای جز بر باد رفتن تلاش و هزینه مادی و معنوی ایشان ندارد. در حالیکه بسیاری از این آگهی ها اغلب بدون توجه به ابعاد وابستگی روانی، فرهنگی و اقتصادی فرد تنها به زدودن ماده موثره مواد مخدر یعنی «مرفین» تاکید می کنند، بسیاری از کارشناسان روان درمانی و گروه درمانی دراز مدت برای بیماران سم زدایی شده را حتی از خود سم زدایی واجب تر می دانند. متاسفانه عدم تمرکز روی بعد روانی موجب می شود که بیماری درصد بالایی از افراد مجددا عود کند. چیزی که در حال حاضر در ذهن مردم جا افتاده این است که ترک اعتیاد با استفاده از برخی روش های سم زدایی، به طور کامل انجام می شود، درحالیکه نتیجه نهایی هیچکدام از روش های سم زدایی با هم تفاوت ندارد و 75 تا 85 درصد بیماران ظرف 6ماه مجدد عود می کند.

 

روش های مختلف سم زدایی

سم زدایی (detoxification) معتادان به سه روش کلی انجام می شود که عبارتند از:

روش خشک: در این روش بیمار به ناگهان از مصرف مواد مخدر منع و دچار علایم ترك می شود. ترك ماده مخدر به این روش برای بیمار بسیار ناخوشایند و ناراحت كننده است، ولی مرگ آور نیست.

ترك ماده مخدر با استفاده از دارو: در این روش بیمار (یا فرد معتاد) اعتیاد به مواد مخدر را با استفاده از دارو ترك میكند.

درمانهای جایگزین: از روشهایی كه در كاهش علایم ترك دارو در بعضی از بیماران موثر بوده است، می توان از روش طب سوزنی، هیپنوتیزم، طب سنتی و گیاه درمانی نام برد.

 

درمان دارویی اعتیاد

در درمان اعتیاد به مواد مخدر می توان از روشهای سم زدایی و یا درمان نگهدانده استفاده نمود . درمان به روش سم زدایی چندان ماندگاری نداشته و احتمال عود مجدد بسیار بالاست مگر اینکه توسط درمانهای نگهدارنده و یا درمانهای غیردارویی (روان درمانی) حمایت شود. سم زدایی یعنی استفاده از دارو و روشهای پزشکی برای خروج بدون عارضه و ناراحتی مواد مخدر از بدن فرد و رفع وابستگی جسمی به مواد مخدر. انواع روشهای معمول سم زدایی٬ عبارتند از:

1- درمان علامتی با کلونیدین : در این روش از کلونیدین بعنوان داروی غیرمخدر در درمان استفاده می شود .این دارو با تأثیر بر گیرنده های خاصی در مغز و سایر قسمتهای بدن سبب کاهش علائم ناخوشایند ترک می شود . به همراه کلونیدین داروهایی بصورت کمکی برای کاهش درد، بهبود خواب، کاهش علائم آبریزش بینی، دل پیچه و ... تجویز می شود. در این روش بهتر است فرد برای مدت کوتاه به استراحت بپردازد تا علائم قابل تحمل باشد. این درمان برای مصرف کنندگان کم تا متوسط تریاک توصیه می شود .

2- درمان با استفاده از داروهای مخدر : در این درمان  از داروهایی همچون متادون یا بوپرنورفین می توان با روش خاصی استفاده کرد. پزشک با شیوه خاصی میزان مناسب دارو را تجویز می کند و سپس بتدریج ظرف حدود سه هفته از میزان دارو کاسته می کاهد و در نهایت آن را قطع میکند. در این روش فرد می تواند به فعالیتهای روزمره خود بپردازد و علائم جسمی و روانی اندکی را تجربه خواهد کرد .

3- سم زدایی سریع: این روش که سم زدایی سه روزه نامیده می شود با استفاده از داروهای مخدر و غیرمخدر با بستری کوتاه مدت بیمار صورت می گیرد . در این روش بیمار مختصری درد و ناراحتی را در روزهای اول تجربه خواهد کرد  و لیکن در صورتی که تحت نظر پزشک مجرب انجام شود خطری بیمار را تهدید نمی کند . این روش برای مصارف کم تا متوسط مواد و برای کسانی که بیماریهای قلبی و تنفسی ندارند مناسب است .

4- سم زدایی فوق سریع: روش سم زدائی فوق سریع که به اختصارUROD نامیده میشود یکی از روش های ترک دادن معتادان است که در سالهای اخیر توانست جای خود را در میان روشهای گوناگون ترک اعتیاد در کشورمان باز کند. عمده جذابیت این روش در نظر معتادان، گذران عوارض ناشی از ترک مواد مخدر در طی بیهوشی و سرعت بالای ترک است که دوره آن را به حتی کمتر از پنج ساعت تقلیل داده است. در این روش که تحت بی دردی و بی خوابی عمیق یا بیهوشی کامل صورت می گیرد،با استفاده از داروهایی چون نالوکسان به ترک دادن معتادان می پردازند. یکی از تصورات غلطی که در حال حاضر توسط مراکز ارائه دهنده این خدمات تبلیغ می شود، قطعی بودن این روش برای ترک دادن بیماران مبتلا به اعتیاد است، اما از آنجا که پروسه ترک اعتیاد شامل مرحله ترک فیزیکی اعتیاد و جلوگیری از عود مجدد آن به مدد راهکارهای روان درمانی و گروه درمانی است؛ نه این روش و نه هیچ روش دیگری را نباید به عنوان درمان قطعی اعتیاد در نظر گرفت. از دیگر دلایل استقبال از روش UROD، نیاز فوری به منفی شدن آزمایش است. امری که از سوی این مراکز مورد تاکید و تبلیغ قرار میگیرد و معتادانی را که به دلیل قرار گرفتن در موقعیت خاص شغلی یا خانوادگی، مجبور به انجام تست اعتیاد هستند را به این صرافت می اندازد تا به چنین مراکزی مراجعه کنند.

تمام این درمانها با هدف تقویت انگیزه و حفظ تمایل بیمار به دوری از عادت مصرف مواد و بازگشت به زندگی عادی صورت می گیرد . اکثر بیماران معتقدند نیاز به روانشناس و مشاوره ندارند  و تمام آنچه در این جلسات گفته می شود را به خوبی می دانند و فقط اگر سم زدایی شوند برای همیشه می توانند خود را حفظ کنند . شاید این حرف در موارد نادری به عمل در آید و لیکن عادت اعتیاد ریشه دارتر از آن است که یک فرد به تنهایی با تمام مشغله های ذهنی و فکری با عدم آگاهی به روشهای پیشگیری از عود بتواند در برابر عود مجدد اعتیاد مقاومت کند . لذا به تمامی معتادان توصیه میشود: اگر می خواهید زحمات خود و خانواده خود را هدر ندهید حتماً بنا به دستور پزشک معالجتان در جلسات روان درمانی شرکت کنید و یا تحت درمان نگهدارنده داروئی قرار گیرید .

 

درمان های نگهدارنده پس از سم زدایی

پس از انجام سم زدایی، درمان درازمدت وابستگی به مواد افیونی به 2شكل ادامه می یابد: پرهیز كامل یا پرهیز یاری شده. برای دستیابی به پرهیز كامل، فرد معتاد تشویق می شود در مراكز درمانی به منظور یادگیری و ایجاد مهارتهای زندگی عاری از هر گونه ماده مخدر، شركت كند. در این مراكز افراد می آموزند كه چگونه از مواد مخدر دوری جویند و بدون استفاده از ماده مخدر زندگی كنند. در روش پرهیز یاری شده، به فرد داروهایی مانند متادون یا نالتركسون داده می شودكه یك آنتاگونیست مخدر است و تاثیرات لذت بخش مواد مخدر را خنثی می كند و در اصطلاح عامیانه از ان به کپسول تنفر یاد می شود.